Home Blog

दिल्ली पुलिस के नये कमिश्नर राकेश अस्थाना कॉन्फ्रेंस में बोले- ‘टीम वर्क’ चाहिए

दिल्ली पुलिस
दिल्ली पुलिस मुख्यालय में आने पर नवनियुक्त पुलिस आयुक्त राकेश अस्थाना का स्वागत वरिष्ठ आईपीएस अधिकारी बालाजी श्रीवास्तव ने किया जिन्हें पुलिस आयुक्त का अतिरिक्त काम का काम सौंपा गया था.

भारतीय पुलिस सेवा के गुजरात कैडर से दिल्ली पुलिस में लाये गए वरिष्ठ आईपीएस अधिकारी राकेश अस्थाना ने राजधानी की पुलिस की कमान सम्भालते ही अधिकारियों से दिल्ली पुलिस को दुनिया की बेहतरीन मेट्रोपोलिटन पुलिस बनाने का लक्ष्य हासिल करने के लिए ‘टीम’ की तरह काम करने का संदेश दिया. मंगलवार की शाम आदेश जारी होने के बाद बुधवार को पुलिस कमिश्नर का कार्यभार सम्भालने के बाद राकेश अस्थाना ने जय सिंह रोड स्थित पुलिस मुख्यालय में वरिष्ठ अधिकारियों के साथ ‘विमर्श कान्फ्रेंस हॉल’ में बैठक की. इस बैठक में मुख्यालय के बाहर के दफ्तरों में मौजूद बाकी अधिकारियों को वीडियो कॉन्फ़्रेंसिंग के जरिये जोड़ा गया था.

बैठक के दौरान कामकाज की रूपरेखा खींचते हुए श्री अस्थाना ने अधिकारियों को स्पष्ट किया कि अपराधों की रोकथाम और केस सुलझाने के साथ कानून व्यवस्था की स्थिति बहाल रखना और विशेष कार्यों पर ध्यान देने को प्राथमिकता बनाकर काम करना होगा. उन्होंने दिल्ली पुलिस की सेवाएँ देने वाले एक प्रतिष्ठित और चुनौतीपूर्ण हालात में काम करने वाले पुलिस बल के तौर पर सराहना की.

दिल्ली पुलिस
दिल्ली पुलिस कमिश्नर का कार्यभार लेते आईपीएस राकेश अस्थाना

एक प्रेस विज्ञप्ति के मुताबिक़ नवनियुक्त पुलिस कमिश्नर राकेश अस्थाना ने क़ानून व्यवस्था सम्भालने के साथ साथ साइबर अपराधों, आतंकवाद, नारकोटिक्स और असलहे की तस्करी जैसे अपराध करने वालों की धरपकड करने के दिल्ली पुलिस के ट्रेक रिकॉर्ड की तारीफ की और इस सिलसिले को जारी रखने को कहा. उन्होंने कहा कि अपराधों की रोकथाम के असरदार उपाय और अपराधियों पर नकेल कसने से न सिर्फ अपराधों का बोझ कम होगा बल्कि इससे लोगों में सुरक्षा की भावना भी बढ़ती है और खासतौर से महिलाओं और ऐसे वर्ग में जिनके अपराध की चपेट में आने की आशंका ज्यादा रहती है. श्री अस्थाना ने समुदाय पुलिस व्यवस्था के तहत शुरू की गई विभिन्न योजनाओं जैसे ‘युवा’ और ‘वरिष्ठ नागरिक’ आदि पर भी ज़ोर दिया.

गुजरात के वडोदरा और सूरत शहरों में कमिश्नर रह चुके राकेश अस्थाना के लिए दिल्ली में कानून व्यवस्था की कमान सम्भालना किसी चुनौती से कम नहीं है. यूँ दिल्ली उनके लिए नई नहीं है. उन्होंने आगरा के सेंट जॉन कॉलेज से स्नातक और स्नातकोत्तर जरूर किया है लेकिन दिल्ली में रहकर जवाहरलाल नेहरू यूनिवर्सिटी से पढ़ाई भी की है. सीबीआई, विमान पत्तन सुरक्षा महानिदेशालय और नारकोटिक्स ब्यूरो के प्रमुख के तौर पर दिल्ली में भी रह चुके हैं. लेकिन दिल्ली में क़ानून व्यवस्था सँभालने में उनका इस तरह के काम का पहला अनुभव है और दूसरे कैडर में नई टीम के साथ काम करना व काम कराना उनके लिए चुनौती का एक और पहलू है क्यूंकि कैडर के बाहर के अधिकारी होने के कारण अपनेपन वाले भाव का अभाव उनके लिए स्वाभाविक तौर पर एक परेशानी खड़ी करेगा.

दिल्ली पुलिस
दिल्ली पुलिस मुख्यालय में विमर्श हाल में नवनियुक्त कमिश्नर के साथ स्पेशल कमिश्नर बालाजी श्रीवास्तव और सुन्दरी नंदा

इससे पहले दिल्ली पुलिस मुख्यालय में आने पर उनका स्वागत वरिष्ठ आईपीएस अधिकारी बालाजी श्रीवास्तव ने किया जिन्हें पुलिस आयुक्त का अतिरिक्त काम सम्भाले महीना भर भी नहीं हुआ था. बालाजी श्रीवास्तव एजीएमयूटी कैडर के 1988 बैच के आईपीएस हैं और उन्हें एसएन श्रीवास्तव के रिटायर होने पर हाल ही में पुलिस कमिश्नर की कुर्सी सौंपी गई थी. दिल्ली पुलिस के हलकों में माना जा रहा था कि जिस तरह कालान्तर में एसएन श्रीवास्तव को पहले अतिरिक्त कार्यभार के तौर गृह मंत्रालय ने राजधानी के पुलिस आयुक्त की कुर्सी पर बिठाया और बाद में नियमित किया था वैसे ही बालाजी श्रीवास्तव को भी बाद में पूरी तरह से आयुक्त की शक्तियाँ और अधिकार दे दिए जायेंगे.

हालाँकि ये पहली बार नहीं है जब दिल्ली में यूटी कैडर के बाहर से किसी अधिकारी को लाकर पुलिस कमिश्नर बनाया गया हो लेकिन दिल्ली पुलिस के इतिहास ये दो ही बार हुआ है. पहले एसएस जोग को 2000 के दशक के शुरुआत में जब उत्तर प्रदेश कैडर के अजय राज शर्मा को लाया गया. तब भी केंद्र सरकार में भारतीय जनता पार्टी के नेतृत्व वाली राष्ट्रीय लोकतान्त्रिक मोर्चा की सरकार थी. दिल्ली में संसद भवन जैसा खतरनाक हमला भी हमला भी हुआ था जो भारत में अब तक आतंकवादियों का सबसा बड़ा दुस्साहसिक हमला है. इसके बावजूद अजय राज शर्मा दिल्ली पुलिस के सफलतम आयुक्तों में से एक गिने जाते हैं.

दिल्ली पुलिस
दिल्ली पुलिस के कमिश्नर रहे अजयराज शर्मा
दिल्ली पुलिस
दिल्ली पुलिस के कमिश्नर रहे एसएस जोग.

वर्तमान हालात में कुछ अधिकारियों के पूर्वाग्रह भी श्री अस्थाना के लिए तब तक सुचारू रूप से काम करने में बाधा रहेंगे जब तक दोनों तरफ से एक दूसरे को कबूल करने के भाव का असर नहीं होता या जब तक नवनियुक्त आयुक्त नई टीम में रम नहीं जाते. हालांकि 1984 बैच के श्री अस्थाना की वरिष्ठता और देश की सत्ता के शीर्ष तक उनकी ज़ाहिर हो चुकी पकड़ उनके लिए मुश्किल काम को आसान बनाने में मददगार साबित होगी. सीमा सुरक्षा बल (बीएसएफ – BSF) के महानिदेशक बनने से पहले श्री अस्थाना नागरिक विमान पत्तन महानिदेशालय में महानिदेशक थे.

उससे पहले वह केन्द्रीय अन्वेषण ब्यूरो (सीबीआई – CBI ) में विशेष निदेशक थे और जहां निदेशक व अपने वरिष्ठ आलोक वर्मा के साथ उनके झगड़ा जगज़ाहिर हो गया था. उन पर भ्रष्टाचार का इलज़ाम लगा था और दोनों ही अधिकारीयों को सीबीआई से हटा दिया गया था. हालांकि बाद में श्री अस्थाना को इसमें क्लीन चिट मिल गई थी. इन सबके बावजूद रिटायरमेंट से सिर्फ चार दिन पहले अचानक राकेश अस्थाना को देश की राजधानी की पुलिस की कमान सौंपा जाना और कार्यकाल एक साल के लिए बढ़ाया जाना उनकी सत्ता में पकड़ जग ज़ाहिर करता है. नई भूमिका में उनकी ये छवि सहायक भी हो सकती है.

दिल्ली पुलिस
दिल्ली पुलिस के नए कमिश्नर राकेश अस्थाना

उन्होंने भारत के ‘चारा घोटाला’ नाम से चर्चित सैकड़ों करोड़ रुपये वाले घोटाले और धोखाधड़ी व जालसाजी केस का परीक्षण भी किया जिसमें 1997 में पहली बार लालू प्रसाद यादव को गिरफ्तार किया गया था. राकेश अस्थाना का जन्म तत्कालीन बिहार के शहर रांची (अब झारखंड) में हुआ था.

ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ 4 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਪੀਐਸ ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ

ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ
ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੀਮਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਕੈਡਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਓਰੋ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਹੇ 1984 ਬੈਚ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇਣ ਬਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੱਜ ਸ਼ਾਮ ਅਚਾਨਕ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਐੱਸ ਐੱਨ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਈਪੀਐੱਸ ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਸ੍ਰੀ ਅਸਥਾਨਾ ਦੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਦੀ ਤਰੀਕ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। 9 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ 60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਨੂੰ 31 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੇਵਾਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ
ਬਾਲਾਜੀ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ (ਸੱਜੇ) ਦਾ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ ਲੈਣ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ

ਦੇਸਵਾਲ ਨੂੰ ਕਮਾਂਨ:

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤ ਬਾਰਡਰ ਪੁਲਿਸ (ਆਈਟੀਬੀਪੀ- ITBP) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਐੱਸਐੱਸ ਦੇਸਵਾਲ ਨੂੰ ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੀਐੱਸਐੱਫ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਈਟੀਬੀਪੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਵੀ ਦੇਖਣਗੇ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਬੀਐੱਸਐੱਫ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਨਿਯੁਕਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇਸਵਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦੇ ਹਰਿਆਣਾ ਕੈਡਰ ਦੇ 1984 ਬੈਚ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ।

ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ
ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਦੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦਾ ਆਦੇਸ਼

ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ:

ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਆਈਪੀਐੱਸ ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ 31 ਜੁਲਾਈ 2022 ਤੱਕ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਾਲਾਜੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਭਾਰ ਸੰਭਾਲ ਰਹੇ ਹਨ।

ਹੈਰਾਨਕੁੰਨ ਫੈਸਲਾ:

ਵਿਵਾਦਾਂ ਕਾਰਨ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਆਈਪੀਐੱਸ ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ ਲਈ ਵੀ ਹੈਰਾਨਕੁੰਨ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਏਜੀਐੱਮਯੂਟੀ ਕੈਡਰ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਐੱਸਐੱਸ ਜੋਗ ਅਤੇ ਅਜੇ ਰਾਜ ਸ਼ਰਮਾ ਇਸਦੇ ਅਪਵਾਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਕੈਡਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਅਸਥਾਨਾ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਲੋਕ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੇਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਮਾਮਲੇ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ
ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।

ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਨਾ:

ਕੇਂਦਰੀ ਜਾਂਚ ਬਿਓਰੋ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਲੋਕ ਵਰਮਾ ਅਤੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਜਗ ਜਾਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਸੀਬੀਆਈ ਦੀ ਫਜਿਹਤ ਕਰਵਾਈ ਸੀ। ਅਲੋਕ ਵਰਮਾ ਨੇ ਅਸਥਾਨਾ ‘ਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ। ਅਲੋਕ ਵਰਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਥਾਨਾ ਸੀਬੀਆਈ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਅਸਥਾਨਾ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਸੀਬੀਆਈ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2019 ਵਿੱਚ ਰਾਕੇਸ਼ ਅਸਥਾਨਾ ਨੂੰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ‘ਤੇ ਮੀਟ ਵਪਾਰੀ ਬਰਾਮਦਕਾਰ ਮੋਇਨ ਕੁਰੈਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲੀਨ ਚਿੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

आईपीएस अधिकारी प्रवीर रंजन चंडीगढ़ के नये डीजीपी होंगे

प्रवीर रंजन
प्रवीर रंजन (फाइल फोटो)

भारतीय पुलिस सेवा के अधिकारी प्रवीर रंजन को संघ शासित क्षेत्र चंडीगढ़ का पुलिस महानिदेशक नियुक्त किया गया है. श्री रंजन वरिष्ठ आईपीएस अधिकारी संजय बेनीवाल का स्थान लेंगे. उनकी नई तैनाती के सम्बन्ध में भारत सरकार के गृह मंत्रालय की तरफ से आज जारी आदेश में कहा गया है कि श्री बेनीवाल की नई नियुक्ति के बारे में अलग से ऑर्डर जारी किया जाएगा.

भारतीय पुलिस सेवा के एजीएमयूटी कैडर के 1993 बैच के अधिकारी प्रवीर रंजन अभी तक दिल्ली पुलिस में स्पेशल कमिश्नर के ओहदे पर हैं. वह कब नया कार्यभार सम्भालेंगे, अभी ये स्पष्ट नहीं है.

प्रवीर रंजन
प्रवीर रंजन चंडीगढ़ के पुलिस महानिदेशक बनाए गए हैं.

संजय बेनीवाल ने जून 2018 में ट्राय सिटी चंडीगढ़ के पुलिस प्रमुख का कार्यभार सम्भाला था. वह भी एजीएमयूटी कैडर के आईपीएस अधिकारी हैं और 1989 बैच के हैं.

भारत के केंद्र शासित क्षेत्रों में से एक चंडीगढ़ का अलग से अहम स्थान है. अपराध और ट्रैफिक के मामले में कई स्थानों से बेहतर चंडीगढ़ को सिटी ब्यूटीफुल भी कहा जाता है. भारत के आधुनिकतम शहरों में से एक चंडीगढ़ की एक ख़ासियत इसका दो राज्यों (हरियाणा और पंजाब) की राजधानी होना भी है. तीन तीन सरकारों वाले इस शहर की संवेदनशीलता भी इस मामले में है. वैसे यहाँ का प्रशासक पंजाब का राज्यपाल होता है लेकिन व्यवहारिक तौर पर प्रशासक का सलाहकार ही यहाँ का शासन चलाता है. वह सलाहाकार केंद्र सरकार की तरफ से तैनात यूटी कैडर का वरिष्ठ आईएएस अधिकारी होता है.

ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ ਇਹਕ ਮਾਣਮੱਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ 83ਵੀਂ ਵਰੇਗੰਢ ਮਨਾ ਰਹੀ ਹੈ

ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ
ਸੀਆਰਪੀਐਫ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁੜਗਾਉਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਮਾਰਕ ਵਿਖੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕੀਤੇ।

ਕੇਂਦਰੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪੁਲਿਸ ਸੰਗਠਨ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਆਪਣੀ 83ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 27 ਜੁਲਾਈ 1939 ਨੂੰ ਕ੍ਰਾਊਲ ਪ੍ਰਤਿਨਿੱਧੀ ਪੁਲਿਸ (ਸੀਆਰਪੀ- CRP) ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ ਹੁਣ 246 ਬਟਾਲੀਅਨ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਹਾੜੇ ਮੌਕੇ ਉਭਾਰ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ ਦੇ ਚੀਫ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਮਾਰਕ ਵਿਖੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹੋਏ ਡਿਊਟੀ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ ਦੇ 2235 ਜਵਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ ਆਫ਼ ਆਰਮੀ ਸਟਾਫ ਮਨੋਜ ਮੁਕੰਦ ਨਰਵਣੇ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪਤਵੰਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ 28 ਦਸੰਬਰ 1949 ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਐਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਇਹ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਰਿਆਸਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 1955 ਵਿੱਚ ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ ਐਕਟ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1955 ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੀ ਕਨੇਟਕਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੁਖੀ ਯਾਨੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ ਨੇ ਬਾਗੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।

ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਰਾਜਸਥਾਨ, ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਘੁਸਪੈਠ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੀਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਿਆਂ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1959 ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਆਪਣੀ ਗਸ਼ਤ ਪਾਰਟੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ ਦੇ 10 ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਲੱਦਾਖ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਤੱਤਾਪਾਣੀ ਨੇੜੇ ਵਾਪਰੀ, ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਾਂ ਨਹੀਂ, 1962 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸੀਆਰਪੀਐੱਫ ਨੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਜੋੜ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1965 ਅਤੇ 1971 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ‘ਤੇ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮੋਰਚਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ।

रिटायरमेंट से 4 दिन पहले राकेश अस्थाना दिल्ली के पुलिस कमिश्नर नियुक्त

राकेश अस्थाना
राकेश अस्थाना दिल्ली पुलिस के नए कमिश्नर.

रिटायरमेंट से सिर्फ चार दिन पहले ही सीमा सुरक्षा बल (BSF) के महानिदेशक और भारतीय पुलिस सेवा के गुजरात कैडर के अधिकारी राकेश अस्थाना को दिल्ली पुलिस का नया कमिश्नर नियुक्त किया गया है. केन्द्रीय जांच ब्यूरो में विशेष निदेशक रहे 1984 बैच के अधिकारी राकेश अस्थाना को नई ज़िम्मेदारी देने की झटकेदार सूचना मंगलवार शाम अचानक ही मीडिया को दी गई. हालांकि एस एन श्रीवास्तव के पिछले महीने रिटायरमेंट के वक्त भी उनकी जगह राकेश अस्थाना को दिल्ली का पुलिस आयुक्त बनाये जाने की चर्चा थी लेकिन श्री अस्थाना की सेवानिवृत्ति की तारीख पास होने की वजह से इन सम्भावनाओं को ख़ारिज कर दिया गया था. 9 जुलाई को 60 वर्ष की उम्र पार कर चुके राकेश अस्थाना को 31 जुलाई को रिटायर होना था लेकिन उन्हें दो साल का सेवा विस्तार दे दिया गया है.

राकेश अस्थाना
राकेश अस्थाना (दाएं) का स्वागत करते दिल्ली पुलिस के कमिश्नर का अतिरिक्त कार्यभार संभाल रहे बाला जी श्रीवास्तव

देसवाल को कमान :

दूसरी तरफ भारत तिब्बत सीमा पुलिस (आईटीबीपी – ITBP) के महानिदेशक एस एस देसवाल को राकेश अस्थाना की जगह सीमा सुरक्षा बल के महानिदेशक का काम संभालने को कहा गया है. वह आईटीबीपी के प्रमुख के साथ साथ अतिरिक्त रूप से बीएसएफ का कार्य तब तक देखेंगे जब तक बीएसएफ के लिए नियमित नियुक्ति नहीं होती या कोई और आदेश नहीं जारी होता. एस एस देसवाल भारतीय पुलिस सेवा के हरियाणा कैडर के 1984 बैच के अधिकारी हैं.

राकेश अस्थाना
राकेश अस्थाना की नियुक्ति का आदेश

दो साल का कार्यकाल :

केन्द्रीय गृह मंत्रालय की तरफ से जारी आदेश में राकेश अस्थाना को तुरंत प्रभाव से दिल्ली पुलिस की कमान संभालने को कहा गया है. वह 31 जुलाई 2022 तक या अगला आदेश होने तक दिल्ली पुलिस के कमिश्नर बने रहेंगे. वर्तमान में बालाजी श्रीवास्तव दिल्ली पुलिस के कार्यकारी आयुक्त के तौर पर कमान सम्भाले हुए हैं.

अप्रत्याशित फैसला :

आईपीएस अधिकारी राकेश अस्थाना को राजधानी दिल्ली का पुलिस आयुक्त बनाया जाना अफसरशाही के लिए भी ये अप्रत्याशित ख़बर है. केंद्र शासित प्रदेश होने के कारण दिल्ली में एजीएमयूटी कैडर के अधिकारी को ही पुलिस कमिश्नर बनाया जाता है. हालांकि एस एस जोग और अजय राज शर्मा अपवाद हैं जो दूसरे कैडर के होते हुए भी दिल्ली के पुलिस कमिश्नर बनाये गए. श्री अस्थाना की पुलिस कमिश्नर पद पर नियुक्ति एक विशेष केस के तौर पर जनहित में लिया गया फैसला बताया गया है जो कैबिनेट की नियुक्ति मामलों की समिति की मंजूरी से हुआ.

राकेश अस्थाना
राकेश अस्थाना दिल्ली पुलिस आयुक्त का पदभार संभालते हुए.

विवादों में अस्थाना :

केन्द्रीय जांच ब्यूरो के तत्कालीन प्रमुख और निदेशक आलोक वर्मा और राकेश अस्थाना को लेकर हुआ वो विवाद जगजाहिर है जिसने देश की सबसे अहम मानी जाने वाली जांच एजेंसी सीबीआई की छीछालेदर कर डाली थी. आलोक वर्मा ने अस्थाना पर भ्रष्टाचार का आरोप लगाया था. आलोक वर्मा के बाद अस्थाना ही सीबीआई में दूसरे नम्बर पर सबसे बड़े अधिकारी थे. अस्थाना को 2018 में सीबीआई से हटा दिया गया था. इसके बाद 2019 में राकेश अस्थाना को विमानपत्तन सुरक्षा के महानिदेशक के पद पर नियुक्त कर दिया गया था. उन पर मीट के कारोबारी एक्सपोर्टर मोइन कुरैशी से जुड़े मामले में रिश्वतखोरी का आरोप लगा था जिससे उन्हें क्लीन चिट मिल गई थी.

गौरवपूर्ण इतिहास के साथ सीआरपीएफ मना रही है 83 वीं सालगिरह

सीआरपीएफ
सीआरपीएफ के महानिदेशक कुलदीप सिंह ने गुड़गांव स्थित ग्रुप सेंटर में शहीद स्मारक पर पुष्पांजलि अर्पित की.

भारत का सबसे पुराना और सबसे बड़ा केन्द्रीय पुलिस संगठन केन्द्रीय रिज़र्व पुलिस बल (सीआरपीएफ CRPF) आज अपनी 83 वीं सालगिरह मना रहा है. ब्रिटिश शासन के दौरान 27 जुलाई 1939 को क्राउन रिप्रेजेन्टेटिव पुलिस (सीआरपी -CRP) के तौर पर गठित सीआरपीएफ अब 246 बटालियन वाली विशाल पुलिस फ़ोर्स है जिसका मकसद देश में कानून ब्यवस्था की स्थिति कायम रखने में स्थानीय प्रशासन की मदद करना और आंतरिक सुरक्षा को कायम रखना है. स्थापना दिवस के अवसर पर आज सीआरपीएफ के प्रमुख और महानिदेशक कुलदीप सिंह ने गुड़गांव स्थित ग्रुप सेंटर में शहीद स्मारक पर पुष्पांजलि अर्पित करते हुए उन जवानों को याद किया जिन्होंने कर्तव्य की बलिवेदी पर अपने प्राण न्यौछावर करते हुए मकसद को सरंजाम दिया. राष्ट्र सेवा में अब तक सीआरपीएफ के 2235 जवान शहीद हो चुके हैं.

प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी, केंद्रीय मंत्री नितिन गडकरी और भारत के सेनाध्यक्ष मनोज मुकुंद नरवणे समेत कई गण्यमान्य लोगों ने इस अवसर पर सीआरपीएफ के काम की तारीफ करते हुए उसको बधाई दी है. सीआरपीएफ का वर्तमान स्वरूप भारत की अँग्रेज़ हुकूमत से आजादी के बाद 28 दिसम्बर 1949 को संसद में पास किये गए अधिनियम के बाद बनाया गया था. सबसे पुराने इस अर्धसैन्य बल को अँग्रेज़ सरकार ने अपनी नीतियों के हिसाब से अपना शासन चलाने में इस्तेमाल किया था.

भारत की पहली पंडित जवाहर लाल नेहरू के नेतृत्व वाली सरकार के पहले गृह मंत्री सरदार वल्लभ भाई पटेल की सोच के मुताबिक़ इस बहुउद्देशीय पुलिस बल का गठन किया गया. इसने रजवाड़ों और रियासतों में बंटे देश को एक करने में अहम भूमिका निभाई. 1955 में सीआरपीएफ अधिनियम बनने के बाद इसके नियम कायदे बनाये और अमल में लाये गये. सीआरपीएफ अधिनियम के बाद 1955 में वीजी कनेतकर को इसका पहला मुखिया यानि महानिदेशक बनाया गया. बागी रियासतों को नियंत्रण में करने में सीआरपीएफ का इस्तेमाल किया गया.

आजादी के फ़ौरन बाद इसकी टुकड़ियों ने पाकिस्तान को छूती राजस्थान, गुजरात और सिंध सीमाओं को सम्भाला था. यही नहीं पाकिस्तान की तरफ से घुसपैठ और इसके बाद हमले रोकने में भी इसे तैनात किया गया था. चीन से सटी सीमा की रखवाली के दौरान 21 अक्टूबर 1959 को इसके गश्ती दल पर चीनी सेना द्वारा हुआ हमला शुरूआती दौर में इसका सबसे बड़ा नुकसान था जिसमें सीआरपीएफ के 10 जवानों ने सबसे बड़ा बलिदान दिया था. ये घटना लदाख सीमा पर तत्तापानी के पास हुई. पूरे भारत में इस दिन को पुलिस स्मृति दिवस के तौर पर मनाया जाता है. यही नहीं 1962 में चीन के साथ हुए युद्ध में सीआरपीएफ ने अरुणाचल प्रदेश में भारतीय सेना के साथ कंधे से कंधा जोड़कर काम किया. 1965 और 1971 में पाकिस्तान के साथ युद्ध के दौरान भी पूर्वी और पश्चिमी सीमाओं पर इसने सेना के साथ मोर्चा संभाला था.

ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ: 60 ਦਿਨ ਚੱਲੀ ਜੰਗ, ਭਾਰਤ ਨੇ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਨਿਕ ਗਵਾਏ ਸਨ

ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ
ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਾ ਹੀਰੋ

ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦਾ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਦਿਨ ਹੈ ਇਸ ਦਿਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਇਸਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ 26 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਦਿਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸੱਠ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਲੰਮੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਖਰਕਾਰ ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅੰਦਾਜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਗਈ ਇਸ ਜੰਗ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਟਾਸ ਨੂੰ ਕੁੜੱਤਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ 1971 ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ।

ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ
ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ

ਕਾਰਗਿਲ ਟਕਰਾਅ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਸੀ। ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਰਅਸਲ, ਵੱਧ ਉਚਾਈ ਦੇ ਕਾਰਗਿਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਅਜਿਹਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆਮ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਤਾਂ ਦੂਰ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਤੱਕ ਜਾਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖਤਰਨਾਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਇਸ ‘ਤੇ ਉਜੜ ਗਈਆਂ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਆਪਸੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਹੇਠ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦੀ ਚੌਕੀਆਂ ਤੋਂ ਤਾਇਨਾਤੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਖਾਲੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ। ਪਰ 1998 ਦੀ ਸਰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਲੀ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੌਕੀਆਂ ‘ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਬਰਫ ਪਿਘਲਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਬਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ
ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ

ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਗੈਰ-ਸੈਨਿਕਾਂ / ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜੇਹਾਦੀਆਂ ਦੀ ਆੜ ਜਾਂ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰ ਸਨ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਾਰੂਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜੰਗ ਚੱਲੀ ਸੀ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਅਤੇ ਘੁਸਪੈਠੀਆਂ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤਾਕਤ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਇਸਦੀ ਫੌਜ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਰੇਖਾ ‘ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਨਾਮ ‘ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਦਰੀ’ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਜੇ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 2 ਲੱਖ ਸੈਨਿਕ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਕਾਰਗਿਲ ਵਿਜੇ ਦਿਵਸ
22 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਚੋਣਵੇ ਬਾਗੀਆਂ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦ ਜਾਂ ਝਗੜੇ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਕੇ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਾਰਗਿਲ ਸਣੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿੱਥੇ ਹਰ 26 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ

ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਆਰਮੀ
ਚਿੰਨ੍ਹ ਤਸਵੀਰ

ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਇਕਾਈ ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਸਾਮੀਆਂ ਲਈ ਭਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਈ ਹੈ। 20 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 19 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਯੋਗ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਨਲਾਈਨ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਪਾਏ ਗਏ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 26 ਸਤੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜੋ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਆਰਮੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ jointerritorialarmy.gov.in ‘ਤੇ ਲਾਗ ਇਨ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇੱਕ ਸਿਵਿਲੀਅਨ (ਨਾਗਰਿਕ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ, ਉਮਰ, ਤਨਖਾਹ, ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੈਟਰਨ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਆਰਮੀ ਦਾ ਗਠਨ 1948 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1949 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਆਰਮੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਕਟ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੋਰਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਮ ਮਜ਼ਦੂਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਮਾਹਰ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਬਸ਼ਰਤੇ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਬਲ ਹੋਣ। ਇਸ ਭਰਤੀ ਲਈ ਉਮਰ ਹੱਦ 18 ਤੋਂ 35 ਸਾਲ ਹੈ।

करगिल विजय दिवस : 60 दिन चला युद्ध, भारत ने खोये थे 500 से ज्यादा सैनिक

करगिल विजय दिवस
करगिल विजय दिवस

पाकिस्तान की कब्जाई अपनी सैनिक चौकियां वापस हासिल करने और लदाख को भारत के हिस्से से काटने की बड़ी साजिश को नाकाम करने के लिए शहीद हुए भारत के 500 से ज्यादा सैनिकों की कुर्बानी को याद करने का आज एक अहम दिन है. भारत इसे करगिल विजय दिवस के तौर पर हर साल 26 जुलाई को मनाता है. इसी दिन वर्ष 2000 में, साठ दिन तक पाकिस्तान से चला वो संघर्ष खत्म हुआ जिसे अंतत: करगिल युद्ध का नाम दिया गया. शुरू में न तो भारतीय सेना को अंदाजा था और न ही पाकिस्तान ने ही इसमें अपनी सेना के शामिल होने की बात कबूल की थी. जम्मू कश्मीर के अत्यधिक ऊंचाई वाले इलाकों में लड़े गये इस युद्ध ने भारत – पाकिस्तान के उन सम्बन्धों में दरार और चौड़ी कर दी थी जो 1971 के युद्ध में पाकिस्तान की करारी शिकस्त से पैदा हुई थी.

करगिल विजय दिवस
करगिल विजय के हीरो

करगिल का संघर्ष भारतीय सेना के लिए एक बड़ा सबक भी था. ये एक तरह से दोनों मुल्कों के सैनिकों के बीच एक स्तर पर भरोसे का कत्ल था जो पाकिस्तान की सेना ने किया था. इसकी साजिश की भनक कई दिन तक भारतीय सेना और गुप्तचर एजेंसियों को नहीं लगी थी. यही वजह है जो इस युद्ध को भारतीय जासूसों की नाकामी का नतीजा माना जाता है.

असल में अत्यधिक ऊंचाई वाले करगिल इलाके में सर्दियों में मौसम इतने खतरे पैदा कर देता है कि किसी भी इंसान के लिए वहां सामान्य गतिविधियां तक करना तो दूर एक जगह से दूसरी जगह तक जाना भी बेहद मुश्किल है. उस पर वीरान खतरनाक पहाड़ियां. ऐसे में दोनों देशों की सेनाओं ने आपसी समझ के तहत ये तय कर रखा था कि ऐसे खतरनाक हालात में सीमाई चौकियों से तैनाती हटाकर उन्हें खाली छोड़ दिया जाएगा. लेकिन 1998 की सर्दियों के बाद खाली छोड़ी गई इन चौकियों पर पाकिस्तान ने बर्फ पिघलने की शुरुआत में कब्जा करना शुरू कर दिया था.

करगिल विजय दिवस
करगिल विजय दिवस

करगिल युद्ध के शुरू में गैर सैनिकों/पाकिस्तानी जिहादियों की आड़ या भूमिका रही लेकिन उनके साथ पाकिस्तानी सैनिक और सेना का उपलब्ध कराया असलाह होता था. जिस तरह का गोला बारूद इस्तेमाल किया जा रहा था और संघर्ष चल रहा था वो स्पष्ट करता था कि पाकिस्तानी हमलावरों और घुसपैठियों के पीछे युद्ध प्रशिक्षित बल है. पाकिस्तान हमेशा कहता रहा कि इसमें उसकी सेना शामिल नहीं है. नियंत्रण रेखा पर पाकिस्तान के इस प्लान को ‘ऑपरेशन बदरी’ नाम दिया गया था जिसके खिलाफ भारत ने ऑपरेशन विजय किया था जिसमें तकरीबन 2 लाख सैनिकों को तैनात किया गया था.

करगिल विजय दिवस
22 साल पहले

पाकिस्तान ने शुरू -शुरू में इसे चुनिन्दा बागियों की करतूत कहकर प्रचारित किया लेकिन अंतत: साबित हो ही गया था कि इसमें पाकिस्तान की सेना शामिल थी. इसी के साथ इसे संघर्ष या झड़प की श्रेणी से बाहर निकाल कर युद्ध घोषित किया गया. हालांकि इसमें दोनों ही मुल्कों को भारी नुकसान हुआ. भारतीय सेना ने अपने कई नौजवान अधिकारी खोये. करगिल युद्ध के शहीदों की याद में करगिल समेत कई जगहों पर शहीद स्मारक बनाये गए जहां हरेक 26 जुलाई को शहीदों की याद में कार्यक्रम होते हैं. मुख्य कार्यक्रम राजधानी दिल्ली में होता है जिसमें तमाम सैन्य अधिकारियों से लेकर प्रधानमंत्री तक शामिल होते हैं.

भारत ने 22 वें करगिल विजय दिवस पर वीर सैनिकों को यूँ याद किया गया

करगिल विजय दिवस
युद्ध स्मारक पर रक्षा मंत्री राजनाथ सिंह

करगिल विजय दिवस के मौके पर आज भारत के रक्षामंत्री राजनाथ सिंह और तीनों सेनाओं के प्रमुखों ने दिल्ली स्थित युद्ध स्मारक पर वीर सैनिकों को याद किया और श्रद्धांजलि अर्पित की. उधर भारत के सेनाध्यक्ष जनरल मनोज मुकुंद नरवणे ने 22 वें करगिल विजय दिवस पर, युद्ध में शहीद हुए सैनिकों को याद करते हुए कहा है कि देश उनका हमेशा ऋणी रहेगा.

करगिल विजय दिवस
युद्ध स्मारक पर तीनों सेनाओं के प्रमुख

सेनाध्यक्ष नरवणे ने अपने ट्वीटर संदेश में कहा, ” देश की अखंडता को सुनिश्चित करने के लिए अपनी जान की बाज़ी लगा देने वाले नायकों को हम स्मरण करते हुए उन्हें श्रद्धांजलि अर्पित करते हैं. राष्ट्र हमारे बहादुरों की शूरवीरता और बलिदान के लिए हमेशा कर्ज़दार रहेगा.”

करगिल विजय दिवस
युद्ध स्मारक पर तीनों सेनाओं के प्रमुख

1999 में जम्मू कश्मीर में नियंत्रण रेखा के पास पाकिस्तान की कब्जाई अपनी सीमान्त फौजी चौकियों को छुड़ाने के लिए भारत की सेना ने ये युद्ध लड़ा था जो 60 दिन चला. शून्य से भी कम तापमान वाले करगिल जैसे दुर्गम पहाड़ी क्षेत्र में भारतीय सेना के वीर जवानों ने अदम्य साहस और शूरवीरता का परिचय दिया था.

करगिल विजय दिवस
युद्ध स्मारक पर रक्षा राज्यमंत्री अजय भट्ट

ऐसे ऐसे स्थानों पर जाकर उन्होंने दुश्मन को सबक सिखाया जहां चलना तो दूर सामान्य तौर पर सांस लेना तक मुश्किल है. वजह ये है कि ये उतनी ऊंचाई वाले क्षेत्र हैं जहां हवा में ऑक्सीजन की मात्रा बेहद कम होती है. लेकिन इस युद्ध में अपने इलाके पर फिर से अपना नियंत्रण पाने के लिए भारत को बड़ी कीमत चुकानी पड़ी. भारत ने करगिल के युद्ध में 500 से ज्यादा सैनिकों को गंवाया.

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪਰਮ ਬੀਰ ਖਿਲਾਫ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ

ਪਰਮਬੀਰ ਸਿੰਘ
ਆਈਪੀਐੱਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪਰਮਬੀਰ ਸਿੰਘ

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਆਈਪੀਐੱਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪਰਮ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਬਿਲਡਰ ਤੋਂ 15 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਸੂਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ। ਪਰਮ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡੀਸੀਪੀ ਸਣੇ 5 ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵੀ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਐੱਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਆਈਪੀਐੱਸ ਪਰਮ ਬੀਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਗਾਰਡਜ਼ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਹਨ।

ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਰੀਨ ਡ੍ਰਾਈਵ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ 22 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਦਰਜ ਇਸ ਐੱਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮ ਬੀਰ ਨੇ ਡੀਸੀਪੀ (ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਪੁਲਿਸ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਲਿਸਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ 15 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਐੱਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਐੱਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਸੂਲੀ, ਧੋਖਾਧੜੀ, ਜਾਅਲਸਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਰਗੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਰਮ ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਡੀਸੀਪੀ (ਕ੍ਰਾਈਮ ਬ੍ਰਾਂਚ) ਅਕਬਰ ਪਠਾਨ, ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਸ਼ਿੰਦੇ, ਆਸ਼ਾ ਕੋਰਕੇ, ਨੰਦ ਕੁਮਾਰ ਗੋਪਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਪਾਟਿਲ।

ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਬੀਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਚਿਨ ਵਾਜੇ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਅਤੇ ਬਰਖਾਸਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਲੋਕ ਹੁਣ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ: ਲੈਫ. ਲੋਕ. ਡੀਪੀ ਪਾਂਡੇ

ਲੈਫ. ਲੋਕ. ਡੀਪੀ ਪਾਂਡੇ
ਚਿਨਾਰ ਕੋਰ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਲੈਫ. ਲੋਕ. ਡੀ ਪੀ ਪਾਂਡੇ

ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ 15 ਕੋਰ (ਚਿਨਾਰ ਕੋਰ) ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਡੀਪੀ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਅੱਜ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਆਮ ਵਾਂਗ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਸਾਡੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਹੁਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਬਦਾਮੀ ਬਾਗ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਕੋਰ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਰਕਸ਼ਕ ਨਿਊਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁੱਝ ਪਹਿਲੂਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕੀਤੇ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਡੀਪੀ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਕਮਾਂਡ ਦੀ 15ਵੀਂ ਕੋਰ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਚਿਨਾਰ ਕੋਰ ਦੇ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰੀ ਡੀਪੀ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਵ੍ਹਾਈਟ ਕਾਲਰ” (ਵ੍ਹਾਈਟ ਕਾਲਰ) ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸਾਡੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਹੈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਫੌਜ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਕਾਲਰ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਕੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਸਹਾਇਤਾ ਜਾਂ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੁਣ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ ਹੈ।

ਲੈਫ. ਲੋਕ. ਡੀਪੀ ਪਾਂਡੇ
ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਲੋਕ. ਡੀ ਪੀ ਪਾਂਡੇ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਕ ਨਿ Newsਜ਼ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਸੰਜੇ ਵੋਹਰਾ।

57 ਸਾਲਾ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਡੀ ਪੀ ਪਾਂਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਅਤੇ ਘੁਸਪੈਠ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਦਲਾਅ ਸਾਫ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਪੱਥਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਦਾਤਾਂ ਰੁੱਕ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਪਾਂਡੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਲੋਕ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਖਿਲਾਫ ਵਧੇਰੇ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਸਥਿਤੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਡੀਪੀ ਪਾਂਡੇ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਖਿਲਾਫ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਪਾਂਡੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲੇ ਹਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਫੌਜ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਲਈ ਮਨੋਬਲ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਪਾਂਡੇ ਕੌਣ ਹਨ:

ਦਸੰਬਰ 1985 ਵਿੱਚ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਡੀ ਪੀ ਪਾਂਡੇ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸਿੱਖ ਲਾਈਟ ਇਨਫੈਂਟਰੀ ਦੀ 9ਵੀਂ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੋਰਖਪੁਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰਗਿਲ ਵਿੱਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਜੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਪਾਂਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਆਚਿਨ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਚੇੱਨਈ) ਤੋਂ ਡਿਫੈਂਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਅਤੇ ਇੰਦੌਰ ਦੇ ਦੇਵੀ ਅਹਿਲਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐੱਮ ਫਿਲ ਤੇ ਸੁੱਰਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਡੀ ਪੀ ਪਾਂਡੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਡਿਫੈਂਸ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਸਟਾਫ ਕਾਲਜ, ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ।

15 ਕੋਰ ਯਾਨੀ ਚਿਨਾਰ ਕੋਰ:

ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਉੱਤਰੀ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਇਸ ਕੋਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਹੈ। ਅਤਿਅੰਤ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਨਾਲ ਭਰੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅੱਤਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਿਨਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ 15ਵੀਂ ਆਰਮੀ ਕੋਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਚਿਨਾਰ ਕੋਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪੌਪਲਰ ਦਾ ਪੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀ ਚਿਨਾਰ ਕੋਰ 1916 ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਲੜੀ ਸੀ, ਪਰ 1918 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੋਰ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ 1942 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1947 ਵਿੱਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਸੈਨਾ ਦੇ 15 ਕੋਰ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1948 ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਫੋਰਸ ਬਣ ਗਈ, ਪਰ 1955 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ। 1972 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਫੌਜ ਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਕਮਾਂਡ ਬਣਾਈ, ਤਾਂ 15 ਕੋਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੱਦਾਖ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ। 1999 ਵਿੱਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਾਦੀ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤਰ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਚਿਨਾਰ ਕੋਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਜਨਰਲ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ, ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਸਈਦ ਆਟਾ ਹਸਨੈਨ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸੁੰਦਰਾਰਾਜਨ ਪਦਮਨਾਭਨ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਅਮਤੋਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਅਮਤੋਜ
ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਅਮੋਟਜ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ (ਫਾਈਲ ਫੋਟੋ) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਰੈਸ਼ ਜੀਪ

ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਫਸਰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਅਮਤੋਜ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੂੰ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਅਮਤੋਜ ਸਿੰਘ 64 ਕੈਵੇਲਰੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੋਸਟਿੰਗ ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਅਮਤੋਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਜਾਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੀਪ ਚਲਾ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਨ।

ਇਹ ਸੜਕ ਹਾਦਸਾ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਭਿਲਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਮੰਡਲਗੜ੍ਹ ਸਬ ਡਵੀਜ਼ਨ ਅਧੀਨ ਪੈਂਦੇ ਬਿਜੋਲੀਆ ਥਾਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਅਮਤੋਜ ਦੀ ਜੀਪ ਮੰਡੋਲ ਡੈਮ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗੀ ਸੀ।

ਸੋਨਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਬੀਐੱਸਐੱਫ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਫ੍ਰੰਟੀਅਰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਆਈ.ਜੀ.

ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੋਨਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਾ
ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੋਨਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਾ

ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੋਨਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਜਿੰਮਾ ਸੰਭਾਲਣਗੇ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਫ੍ਰੰਟੀਅਰ ਨੂੰ ਬਤੌਰ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ (ਆਈਜੀ) ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੇਗੀ। ਸੋਨਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਰਹੱਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ (ਬੀਐੱਸਐੱਫ) ਦੇ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਜੀ ਸ਼ਾਖਾ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕੈਡਰ ਦੀ 1993 ਬੈਚ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੋਨਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕੋਲ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਸਾਮੀਆਂ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਪੀਐੱਸ ਸੋਨਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅੱਤਵਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਈਜੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਵੀ ਤਾਇਨਾਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੰਟ੍ਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਬਾਰਡਰ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਫੋਰਸ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਓਪ੍ਰੇਸ਼ਨਲ ਕਮਾਂਡ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੋਨਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਾ
ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੋਨਾਲੀ ਮਿਸ਼ਰਾ

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ 553 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਫ੍ਰੰਟੀਅਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਫ੍ਰੰਟੀਅਰ 1965 ਵਿੱਚ ਬੀਐੱਸਐੱਫ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਅਟਾਰੀ ਵਾਹਗਾ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪੋਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ ਦੇ ਪਾਰ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਉਹੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਗਾਰਡ (ਬੀਐੱਸਐੱਫ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰੇਂਜਰਜ਼) ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਝੰਡਾ ਉਤਾਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਭਾਰੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਗਣਰਾਜ ਦਿਹਾੜਾ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਵਾਰ ਸਲਾਮੀ ਦੇਣ ਦਾ ਰਾਜ਼

ਗਣਰਾਜ ਦਿਹਾੜਾ
ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ (ਫਾਈਲ)

ਉਹ 24 ਜਨਵਰੀ 1979 ਦੀ ਪਿੰਡਾ ਠਾਰਦੀ ਸਵੇਰ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਗਣਰਾਜ ਦਿਹਾੜਾ ਮੌਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਹੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਸਨ ਜਿਸਦੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਫੌਜ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ 14 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੇ ਰੂਟ ਦੀ ਪਰੇਡ ਲਈ ਫੁੱਲ ਡਰੈੱਸ ਰਿਹਰਸਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਜਪਥ ‘ਤੇ ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ ਨੇੜੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ‘ਤੇ ਬਣੇ ਸਲਾਮੀ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਸਲਾਮੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੜਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ‘ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣਾ ਸੀ।

ਦਾਹੀਨੇ ਦੇਖ:

ਵਿਜੇ ਚੌਕ, ਰਾਜਪਥ, ਇੰਡੀਆ ਗੇਟ, ਕਰਜਨ ਰੋਡ (ਹੁਣ ਕਸਤੂਰਬਾ ਗਾਂਧੀ ਮਾਰਗ) ਤੋਂ ਕਨਾਟ ਪਲੇਸ, ਰਾਮ ਲੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮਿੰਟੋ ਬ੍ਰਿਜ, ਚਾਵੜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਕਿਨਾਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਲੋਕ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਰੇਡ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਹੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੈਪਟਨ ਇੰਜੋ ਗਾਖਲ (ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਖਲ), ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੀ ਟੁੱਕੜੀ ਦੀ ਕਮਾਂਡ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਨੇ ਗਰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ – ਦਾਹੀਨੇ ਦੇਖ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਸਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਲਾਮੀ ਦਿੱਤੀ।

ਗਣਰਾਜ ਦਿਹਾੜਾ
ਕਪਤਾਨ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ) ਐਨਜ਼ੋ ਗਾਖਲ (ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਖਲ)

ਖੈਰ ਗੁਰਦੁਆਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰੇਡ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅੱਧਾ-ਪੌਣਾ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਟੁਕੜੀ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਵਾਰੀ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੀ ਉਸ ਟੁੱਕੜੀ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਦਰਅਸਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜੇ ਸਨ। ਸਰਦੀ ਦੀ ਠੰਢ ਦੀ ਸਵੇਰ, ਲੰਮੀ ਪਰੇਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਿਪਾਹੀ, ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢਿੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਚੂਹੇ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ – ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਗਰਮਾ ਗਰਮ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ, ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਇਨਾਮ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਘਟਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਇਸ ਤਰਾਂ ਬਣੀ ਰਵਾਇਤ:

24 ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਰਿਹਰਸਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 26 ਨੂੰ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ ਉਂਝ ਹੀ ਨਿਕਲੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੀ ਟੁੱਕੜੀ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ – ਦਾਹੀਨੇ ਵੇਖ ..! ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਸਲਾਮੀ ਦੇਣ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਝੁਕਾਈ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹੋਇਆ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਰੇਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਗੁਰੂਘਰ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਵੀ ਫੌਜ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਵਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਪਰ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਖੁਦ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਟੁੱਕੜੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੈਕਾਰੇ ਗੂੰਜ ਉੱਠੇ- ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ … ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ!

ਗਣਰਾਜ ਦਿਹਾੜਾ
ਕਪਤਾਨ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ) ਐਨਜ਼ੋ ਗਾਖਲ (ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਖਲ)

ਮਿਲਟਰੀ ਤਾਕਤ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਗਦਾਰ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਜਨੂੰਨੀ ਗਭਰੂਆਂ ਦੀ ਕਦਮ ਤਾਲ ਅਤੇ ਗੁਰੂਘਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਵਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ – ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਗਣਰਾਜ ਦਿਹਾੜਾ ਪਰੇਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਇੰਜੋ ਗਾਖਲ:

ਇਸ ਰਵਾਇਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਜੋ ਗਾਖਲ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਤੋਂ ਬਤੌਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਏ, ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਬਕਾ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਇੰਜੋ ਗਾਖਲ, ਜੋ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪੰਚਕੂਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਐਕਸ ਸਰਵਿਸਮੈਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਪੈਸਕੋ) ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਗਾਖਲ ਉਸ ਪਰੇਡ ਦੇ ਹਰ ਪਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਖਿਰ ਹੋਣ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਾ! ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਹਰ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਸਲਾਮੀ ਦੇਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ‘ਤੇ ਇੰਜੋ ਗਾਖਲ ਖ਼ੁਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਟੁੱਕੜੀ ਦੇ ਕਮਾਂਡਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ।

ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਗਾਖਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਥੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹਾਂ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ:

ਗਣਰਾਜ ਦਿਹਾੜਾ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੀਸ ਤੋਂ ਅਲਿਹਦਾ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਤਰੀਕ 24 ਨਵੰਬਰ 1675 ਸੀ। ਗੁਰੂਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਆਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਛੇਵੇਂ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ, ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਸੀ। ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਮਦਦ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿਖੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਨਵੇਂ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਵੀਕਐਂਡ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਗੁਜਾਰੀ

ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ
ਬਲਾਕ ਵਿਖੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ

ਆਈਪੀਐੱਸ ਬਾਲਾਜੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਕਮਾਂਡ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਦੀ ਰਾਤ ਅਚਾਨਕ ਥਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਨਾਕਾ ਮਿਲਿਆ ਜਾਂ ਗਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਜਵਾਨ ਮਿਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਕਈਆਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ
ਗਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਜਵਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ

ਨਵਾਂ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਜੋ ਸਧਾਰਣ ਵਰਦੀ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਬਾਹਰ ਆਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਟਾਫ ਅਧਿਕਾਰੀ ਡੀਸੀਪੀ ਵਰਸ਼ਾ ਸ਼ਰਮਾ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨੋਟਿਸ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਾਲਾਜੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਆਰਕੇ ਪੁਰਮ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਊਥ ਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਦਰਿਆਗੰਜ ਥਾਣਿਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ, ਬਾਲਾਜੀ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਆਈਸੀਐੱਮਐੱਸ-ICMS) ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਜਾਣਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਈ-ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਰਾਹੀਂ ਘਰ ਬੈਠ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ
ਦਰਿਆਗੰਜ ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸ

ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਾਲਾਜੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰਾਂ (ਡੀ.ਸੀ.ਪੀ.) ਨੂੰ ਖੁਦ ਇਸ ਪੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਨਾ ਆਏ।

ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ
ਸੜਕ ਤੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ
ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ
ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਕਮਿਸ਼ਨਰ

ਨਵੇਂ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਖੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਗਾਜੀਪੁਰ ਵੀ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸਾਨ ਨਵੇਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਧਰਨੇ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਇਹ ਅਚਨਚੇਤੀ ਰਾਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪੁਲਿਸ ਵਿਖੇ ਤਾਇਨਾਤ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਪੁਸ਼ਪਲਾਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀ ਅਹਿਸਾਸ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਰੈਲੀ ਦੌਰਾਨ ਭੀੜ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਿਨ, ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਪੁਸ਼ਪ ਲਤਾ ਅਕਸ਼ਰਧਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਦਿਖਾਈ ਸੀ।

ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ
ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ

RECENT POSTS