ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੱਤਿਆ ਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਇੰਗ ਗੈਸਟ ਹੋਸਟਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਢਹਿ ਜਾਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦੀ ਦੁਖਦਾਈ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲੇਗਾ ਕਿ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਦੁਖਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਲਨਾਇਕ ਸਰਕਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਚਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਵਧਦਾ-ਫੁੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਬਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਢਹਿਣ ਜਾਂ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਵਰਗੇ ਹਾਦਸੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਜਾਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸੱਤਿਆ ਨਿਕੇਤਨ ਹੋਸਟਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਢਹਿਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਾਲਕਾਂ ‘ਤੇ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਜੋੜੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦੀ ਨੀਂਹ ਵਾਧੂ ਭਾਰ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, 81 ਸਾਲਾ ਹਰੀਰਾਮ ਬਾਂਸਲ ਉਰਫ਼ ਗੁਪਤਾ, ਨੂੰ 14 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਨਿਆਂਇਕ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ, 75 ਸਾਲਾ ਉਰਮਿਲਾ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਨਿਆਂਇਕ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹੇਸ਼ ਗੁਪਤਾ, ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ।
ਲਿਖਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਢਹਿ ਗਈ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਮਲਬੇ ਵਿੱਚੋਂ 12 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹਰੀਰਾਮ ਬਾਂਸਲ ਉਰਫ਼ ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਭਰਾ… ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਵੱਧ ਕਿਰਾਇਆ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹੋਸਟਲ ਡੇਜ਼ ਨਾਮਕ ਇਮਾਰਤ, ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਉੱਪਰ ਚਾਰ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਢਹਿ ਗਈ, ਤਾਂ ਸੱਤ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ।
ਇਮਾਰਤ ਲਗਭਗ 50 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਗੈਸਟ-ਗੇਸਟ ਸਹੂਲਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਐੱਫਆਈਆਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਲਕ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਨੀਂਹ ਵਾਧੂ ਭਾਰ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਾਧੂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ।
ਐੱਫਆਈਆਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਧੂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਅਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰ ਸਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਇਮਾਰਤ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬ ਗਈ। ਨਤੀਜਾ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸੀ। ਇਮਾਰਤ ਅਚਾਨਕ ਢਹਿ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮਲਬੇ ਹੇਠ ਦੱਬ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਇਮਾਰਤ ਢਹਿ ਗਈ ਤਾਂ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ।
ਐਤਵਾਰ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਲਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 12 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। ਉਹ ਅਭਿਸ਼ੇਕ (20), ਯੁਵਰਾਜ ਸੋਨੀ (20), ਪਵਨ (17), ਅਰਪਿਤ (19), ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਤ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ (18) ਸਨ। 75 ਸਾਲਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੁਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਦੇ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਸੱਤਵੇਂ ਪੀੜਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਸੀ।
ਸੱਤਿਆ ਨਿਕੇਤਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ ਇਮਾਰਤ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਾਰਜੈਂਟ ਹਰੀਰਾਮ ਗੁਪਤਾ (81) ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਰਮਿਲਾ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸੀ। ਹਰੀਰਾਮ ਗੁਪਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹੇਸ਼ ਗੁਪਤਾ ਇਸਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੰਜ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਹਰੀਰਾਮ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸਨ। ਹਰੀਰਾਮ ਗੁਪਤਾ ਇੱਕ ਹਾਰਡਵੇਅਰ ਅਤੇ ਪੇਂਟ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
