ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਦੇ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਟੱਕਰ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਕੋਲ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ, ਇਸਨੂੰ “ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਗੈਰ-ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਵਹਾਰ” ਕਿਹਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ ਘਟਨਾ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਦਖਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚਾਰਜ ਡੀ’ਅਫੇਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸਲਾਮੀ ਗਣਰਾਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ, ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ‘ਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਚਾਰਜ ਡੀ’ਅਫੇਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼, ਪੀਐੱਨਐੱਸ ਹੁਨੈਨ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਘਟਨਾ ਕੀ ਹੈ:
ਇਹ ਘਟਨਾ 15 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਰੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਪੀਐੱਨਐੱਸ ਹੁਨੈਨ ਉੱਤਰੀ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਗਏ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 120 ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਗੇਟ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਣੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਦਾ ਜਹਾਜ਼, ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਦੇ ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜ ਯੂਨਿਟ ਵੱਲੋਂ ਗੈਰ-ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ 1991 ਦੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਧਾਰਾ 10 ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਕੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਵਿਵਾਦ ਕੀ ਹੈ:
ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਹਾਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹੈ। ਪੀਐੱਨਐੱਸ ਹੁਨੈਨ, ਜੋ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਦੇ ਸੀਸਪਾਰਕ 26 ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਆਫਸ਼ੋਰ ਗਸ਼ਤੀ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲੜਾਕੂ ਸੂਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਕਸਰ ਇਸਨੂੰ ਯਾਰਮੁਕ-ਕਲਾਸ ਕਾਰਵੇਟ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪੀਐੱਨਐੱਸ ਹੁਨੈਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਹਾਦਸੇ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਫੌਜਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੇ ਪੀਐੱਨਐੱਸ ਹੁਨੈਨ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਈਐੱਨਐੱਸ ਕੋਲਕਾਤਾ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਟੱਕਰ ਹੋ ਗਈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ 7 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ:
ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਪੀਐੱਨਐੱਸ ਹੁਨੈਨ (ਪੀਐੱਨਐੱਸ ਹੁਨੈਨ) ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਬੰਦਰਗਾਹ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਮਿਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਵਾਂ ਟਕਰਾਅ:
2025 ਵਿੱਚ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਿਲਗਾਮ ਵਿੱਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
